خوارزمشاهيان طايفهء هشتم از طوايف هشت گانه خوارزمشاهيانند اصل اين سلاطين هم از ترك است . ملوك سلجوقيان را غلامى بود نام او بيلكاتكين . و اين بيلكاتكين به اميرى رسيده بود در عهد سلطان ملكشاه بن الب - ارسلان . اين بيلكاتكين غلامى داشت نام او نوشتكين خاصه و چون بارى تعالى در ذات او خمير بزرگى و دولت نهاده بود در خدمت رشيد آمد چنان كه بعد از خداوندش جاى او يافت و به اميرى رسيد و به شحنگى خوارزم مقرر شد . و در آن زمان هركس كه حاكم خوارزم بودى او را « خوارزمشاه » گفتندى و سلطان ملكشاه ، خوارزم را به نوشتكين ارزانى داشت . او را پسرى بود به غايت نجيب و او را محمد بن نوشتكين گفتندى . و قطب الدين محمد بن نوشتكين مردى بىنظير آمد و انواع هنر و آداب فضايل حاصل كرد . و چون ملكشاه و نوشتكين هيچ يكى نماندند حكومت خوارزم به سبيل ارث از حكم سلطان بر كيارق بن ملكشاه بر قطب الدين محمد تحويل كرد و سى سال خوارزمشاهى به وى بماند و در عهد سلطان سنجر نيك معتبر و متمكن بود و يك سال خود به حضرت سلطان آمدى و يك سال پسر خود را اتسزبن محمد بفرستادى . و روزگارى به سلامت داشت و در سنهء اثنين و عشرين و خمس مائه وفات يافت و پسرش اتسز به شرايط خوارزمشاهى قيام نمود . خوارزمشاه اتسز بن محمد بن انوشتكين اتسز بن محمد از حكم سلطان سنجر حاكم خوارزم شد . و اتسز از پدر بسى فاضلتر بود چنان كه تفسير قرآن نيكو دانستى و شعرهاى تازى و پارسى خوب گفتى